Vanaf 29 mei 2026 zijn monumenten niet langer vrijgesteld van de energielabelplicht. Bij verkoop of verhuur is een energielabel dus ook verplicht voor rijksmonumenten. Wij juichen deze stap toe, maar zien ook serieuze risico's als het label zonder aanpassingen wordt ingevoerd. Daarom hebben wij een whitepaper geschreven dat je hier kan dowloaden.
Energielabelplicht voor monumenten: hoe laten we het EPA-label werken voor erfgoed?
In ons allereerste project, in 2012 aan de Nieuwe Prinsengracht in Amsterdam, toonden we al aan dat rijksmonumenten van energielabel G naar label A kunnen. Verduurzaming en behoud van cultuurhistorische waarde sluiten elkaar niet uit mits je het goed aanpakt. Dat inzicht vormt de kern van ons nieuwe whitepaper over de energielabelplicht voor monumenten.
Kansen
Wij zien in de invoering van het label duidelijke kansen. Eerder onderzoek toont aan dat meer dan 80% van de onderzochte monumenten label A of B kan halen met behoud van cultuurhistorische waarde. Het label brengt meer standaardisatie en transparantie in een sector waar de kwaliteit van duurzaamheidsadviezen sterk uiteenloopt. Bovendien kan het label voor banken en subsidieverstrekkers een instrument worden om verduurzaming van erfgoedpanden actief te stimuleren.
Risico's
Tegelijkertijd zien we serieuze risico's. De huidige labelsystematiek is niet ontworpen voor de complexiteit van monumenten. Adviseurs zonder erfgoedkennis kunnen maatregelen adviseren die monumentale waarden onomkeerbaar beschadigen. Eigenaren kunnen gaan sturen op het hoogste label in plaats van op de beste duurzaamheidskeuzes. En de rekensoftware houdt onvoldoende rekening met de bouwfysische realiteit van historische gebouwen, zoals de hogere warmtecapaciteit van dikke historische muren.
Onze drie voorwaarden
Op basis van 14 jaar praktijkervaring en uitvoerig onderzoek stellen wij drie voorwaarden voor een succesvolle implementatie:
- Gespecialiseerde adviseurs: EPA-maatwerkadviezen voor monumenten mogen uitsluitend worden opgesteld door gecertificeerde DuMo-adviseurs, conform de kwaliteitsnormen van StichtingERM.nl. Dit vraagt om aanpassing van de huidige regelgeving en een aanvullend certificeringstraject.
- Geschikte software: De huidige rekensoftware zoals Vabi EPA en Uniec 3 is primair ontwikkeld voor reguliere gebouwen. Wij pleiten bij RVO en softwareontwikkelaars voor een specifieke EP-Monument-module, met ruimte voor contextuele gebouwinformatie, meer opties voor materialen zoals biobased, en een aangepaste labelschaal.
- Heldere communicatie: Een label D bij een monument kan betekenen dat het gebouw optimaal is verduurzaamd of dat er slecht is geadviseerd. Een label A kan het resultaat zijn van zorgvuldig integraal advies, maar ook van zonnepanelen op een verder slecht geïsoleerd pand. Makelaars, banken en overheden moeten het label daarom altijd in de juiste context interpreteren.
Verder kijken dan het label
Naast het energielabel pleiten wij voor het gebruik van aanvullende instrumenten. De WEII (Werkelijk Energie Intensiteit Indicator) maakt het verschil zichtbaar tussen het theoretisch berekende en het werkelijke energieverbruik. Een integraal DuMo-advies beoordeelt maatregelen op technische haalbaarheid, monumentale waarden én gebruik. En de Paris Proof-methode vertaalt de klimaatdoelen van Parijs naar een concreet langetermijnkompas voor eigenaren en adviseurs. Samen geven deze instrumenten een realistisch beeld dat recht doet aan zowel klimaatambities als monumentale waarden.
Lees het volledige whitepaper
In het whitepaper gaan we dieper in op alle kansen, risico's en aanbevelingen en doen we zes concrete aanbevelingen om het label te laten slagen. Download het whitepaper hier.
