Na het opleveren van de zonetechniekkaarten voor het Haarlemse historische stadscentrum door De WarmteTransitieMakers en de verduurzamingsonderzoeken van De Groene Grachten voor diverse monumentale gebouwen, waaronder het Teylers Museum en het Stadhuis, slaan beide organisaties nu de handen ineen.
Juist door het gebouwperspectief te combineren met het gebiedsperspectief ontstaat een integraal inzicht in de mogelijkheden voor de warmtetransitie. De uitdaging is vervolgens om dat inzicht te vertalen naar een centrumaanpak waarin inwoners, ondernemers en andere betrokkenen samen besluiten welke warmtetechniek het meest geschikt is en hoe die in de praktijk kan worden gerealiseerd.
Die vertaalslag hebben we nu gemaakt. De Groene Grachten en De WarmteTransitieMakers ontwikkelden een aanpak gericht op de situatie in de historische binnenstad van Haarlem en zijn met de gemeente in gesprek over de uitvoering ervan. Het resultaat is een aanpak die niet alleen werkt voor Haarlem, maar ook breed toepasbaar is in andere gemeenten met historische stadscentra.
Na 13,5 jaar succesvol pand-voor-pand verduurzamen, is het tijd om onze opgebouwde expertise ook op gebiedsniveau in te zetten
"We werken vaak samen met eigenaren die erg ambitieus zijn en willen verduurzamen," vertelt Tessel de Rooij van De Groene Grachten. "Standaardoplossingen passen vaak niet in een eeuwenoud pand. Bovendien weten eigenaren vaak niet dat er mogelijkheden zijn om samen met de buurt aan de slag te gaan. We werken idealiter in clusters, waarbij er synergiën ontstaan voor eigenaren, omdat ze samen aan de slag gaan met de warmtetransitie."
“We zijn in de monumentensector gewend dat alles maatwerk is. Maar als we alle 140.000 monumenten pand voor pand willen verduurzamen, dan is dat een tijdrovend en kostbaar proces." vervolgt Tessel. "Wij werken steeds meer in clusters waarbij we de vragen van eigenaren bundelen op basis geografie, pandtypologie of warmteoplossing. Je ziet dan eigenaren elkaar inspireren, dat de kosten lager worden en de duurzame impact aanzienlijk toeneemt."
Het onderzoek van De WarmteTransitieMakers in Haarlem laat zien dat er ook op gebiedsniveau uitdagingen zijn. Leon Grevink van De WarmteTransitieMakers legt uit: “De standaard warmtetechnieken zijn vaak moeilijk inpasbaar in de historische context. Zo blijkt de bovengrondse inpassing van de energie-infrastructuur een uitdaging en de ondergrondse inpassing kostbaar. We zien ook dat de verduurzaming van monumenten in het gebied extra complex is terwijl elke eigenaar mee moet kunnen in de transitie. Tel daarbij op dat de meerkosten voor verduurzaming in de historische context vaak ook significant zijn."
Integrale aanpak voor gebouw, gebied en doelgroepen
De twee organisaties kiezen nu voor een aanpak die voor iedereen in het centrum handelingsperspectief biedt. Onze werkwijze:
- Op gebiedsniveau: onderzoek naar de beste warmtetechnieken, zoals midden- temperatuur warmtenetten, bronnetten, en individuele luchtwarmtepompen; wat betekent de inpassing per warmtetechniek voor de openbare ruimte
- Per gebouwtype: het toetsen van warmtescenario'’s de verschillende en technieken in het gebouw aan concrete casussen om de haalbaarheid en kosten in kaart te brengen. Wat zijn de precieze gebouwmaatregelen per warmtetechniek voor zowel monumentale, als niet monumentale bouw.
- Per doelgroep: de gebouweigenaren en bewoners met dezelfde opgave onderbrengen in doelgroeptypen. Vanuit het perspectief van de doelgroep sluiten we aan bij behoefte, uitdagingen informatie en faciliteren we kennis uitwisseling. We ontwikkelen handelingsperspectief per doelgroep dat verder gaat dan gebouwmaatregelen. Denk ook aan welke vergunningen, loketten en aanvullende regelingen zijn er en wanneer kom je daarmee in aanraking. op basis van pandtypologie en type monument de mogelijke maatregelen uitwerken zodat we voor iedereen handelingsperspectief bieden.
Resultaat: Aardgasvrij voor iedereen haalbaar en betaalbaar
“In de laatste fase werken we met een uitgebreid participatietraject aan een gedragen keuze voor de warmtetechniek. Die keuze werken we uit in een centrumaanpak met daarin aandacht voor het vergroten we van de haalbaarheid en betaalbaarheid door o.a. versimpelde vergunningsprocessen en passende subsidies. Zo werken we aan een gedragen keuze voor de warmtetechnieken binnen het centrum”, legt Leon Grevink uit.
De aanpak verduurzaming historische binnenstad zorgt ervoor dat de warmtetransitie voor historische gebieden niet langer een onoverkomelijke opgave is. Door gerichte informatie per doelgroep en het wegnemen van praktische drempels wordt de aardgasvrije stad voor iedereen haalbaar.
Wil je meer weten over deze samenwerking? Of de mogelijkheden voor andere gemeenten? Neem dan contact op met De WarmteTransitieMakers of De Groene Grachten!
