Op 15 oktober werden de aquathermiepanelen bij de Weteringschans te water gelaten, onder belangstelling van meer dan 50 gasten en de media. De monumentale stadsvilla aan de Weteringschans 24 in Amsterdam springt dankzij warmte uit het grachtenwater van energielabel G naar A++ en maakt de weg vrij voor aquathermie in Amsterdam.
Warmte uit de grachten
Aquathermie haalt thermische energie uit het oppervlaktewater van de Amsterdamse grachten. Een warmtewisselaar en een warmtepomp zetten die energie om in duurzame verwarming voor het gebouw. In de zomer werkt hetzelfde systeem andersom en zorgt het voor passieve koeling.
Amsterdam heeft tientallen kilometers aan grachten en kanalen, die jaarlijks een enorme hoeveelheid thermische energie vervoeren. Volgens De Groene Grachten is die energie genoeg om ruim 40.000 huishoudens in de binnenstad van duurzame warmte te voorzien.
Voor eigenaar Naftali Elburg van Vastel B.V. was de keuze snel gemaakt: “Voor mij als verhuurder en belegger is het erg belangrijk om mijn vastgoed toekomstbestendig en aantrekkelijk verhuurbaar te houden. Daarom was voor mij de keuze heel simpel: we gaan voor het best haalbare energielabel.”
Van monument naar koploper
Op het eerste gezicht lijkt de villa lastig te verduurzamen. Het is een rijksmonument met weinig ruimte, midden in de stad, en er gelden strenge regels voor aanpassingen aan de gevel. Toch haalt het gebouw label A++. Daarmee is het een schoolvoorbeeld voor duizenden vergelijkbare historische panden in binnensteden door heel Nederland.
Naast aquathermie zijn ook andere maatregelen genomen. Architect Bastiaan van de Kraats van 1m98 Architecten: “Naast de nieuwste technieken zoals aquathermie, biobased isolatiemateriaal en vacuümglas zijn ook de originele kleuren van de gevel teruggebracht. Daarmee kan de stadsvilla uit 1880 weer tientallen jaren mee en bewonderd worden in zijn oorspronkelijke staat.”
Geluidloos en onzichtbaar
Anders dan een lucht-waterwarmtepomp heeft aquathermie geen buitenunit nodig en veroorzaakt het geen geluidsoverlast. Dat is een groot voordeel in dichtbebouwde binnensteden. De warmtewisselaar ligt onder water en is vanaf de straat niet te zien. Daardoor past de techniek bij uitstek bij monumentale panden waarvan het aanzicht niet mag veranderen.
De gasten op 15 oktober zagen de panelen nog boven water. Vanaf nu doet het systeem onder water, geluidloos en efficiënt zijn werk voor de huurders van de villa.
“De energietransitie in historische binnensteden is uitdagend,” zegt Suze Gehem van De Groene Grachten. “De toepassing van aquathermie op de Weteringschans 24 laat zien: als het hier kan, dan kan het overal. Laten we doorpakken en de enorme potentie van onze grachten en rivieren benutten.”